Therapie bij Angstklachten en paniek in Friesland
Angst kennen we allemaal. Wanneer je je in een mogelijk bedreigende situatie bevindt of plotseling schrikt van een hard geluid, een onverwachte beweging of een spannende scène in een film, reageert je lichaam direct. Je wordt alert, je ademhaling verandert en je systeem maakt zich klaar om te vechten, vluchten of bevriezen. Angst is dus niet verkeerd; het is een belangrijke emotie die je wil beschermen tegen gevaar.
Maar angst kan ook te veel ruimte innemen. Wanneer je zenuwstelsel voortdurend op scherp staat en het angstcentrum in je hersenen steeds opnieuw wordt geactiveerd, kan angst je gaan belemmeren in je mentale welzijn, je dagelijkse leven en je sociale contacten.
Hoe herken je angstklachten
Angst kan zich op verschillende manieren laten zien. Psychisch kun je last hebben van piekeren, rusteloosheid, prikkelbaarheid, concentratieproblemen of besluiteloosheid. Lichamelijk kun je spanning, trillen, een versnelde hartslag, zweten, hoofdpijn, misselijkheid, maag- en darmklachten of slaapproblemen ervaren. Ook je gedrag verandert vaak: je gaat situaties vermijden, controleert veel of probeert grip te houden op wat angst oproept.
Hoe angst zich kan ontwikkelen
Angst kan ontstaan na een paniekaanval of een periode waarin je kwetsbaar bent, bijvoorbeeld door stress, slecht slapen, relatieproblemen, werkdruk of problemen op school. Wanneer je daarna gaat piekeren over wat er gebeurt, kan angst zich verder vastzetten. Je hoofd blijft bezig met wat er mis kan gaan en je lichaam blijft alert, waardoor je in een vicieuze cirkel terecht kunt komen.
Angst kan ook ontstaan na onveilige of ingrijpende ervaringen. Denk aan situaties waarin je je bedreigd, afgewezen, niet gezien of niet veilig hebt gevoeld. Ook trauma en PTSS kunnen hierbij een rol spelen. Angst en somberheid kunnen elkaar bovendien versterken; wanneer je in een kwetsbare of depressieve periode zit, kun je gevoeliger worden voor het ontwikkelen van angstklachten.
Verschillende vormen van angst
Faalangst
Bij faalangst ben je bang dat je niet aan verwachtingen van jezelf of anderen kunt voldoen. De gedachte dat iets kan mislukken, raakt dan aan je gevoel van competentie en zelfwaardering. Je lichaam kan daarop reageren met stress: je hartslag versnelt, je spieren spannen zich aan en je denken kan blokkeren. Daardoor vergeet je dingen, kom je niet goed uit je woorden of ervaar je een black-out, wat de stressreactie vaak verder versterkt.
Gegeneraliseerde angststoornis
Bij een gegeneraliseerde angststoornis wordt je dagelijks leven overheerst door voortdurende bezorgdheid. Alles kan groter worden in je hoofd: je kinderen, werk, relatie, school of andere verantwoordelijkheden. Je gaat piekeren, je hoofd staat continu aan en je lichaam komt moeilijk tot rust. Daardoor kun je rusteloos worden, slechter slapen en door vermoeidheid nog minder draagkracht ervaren.
Verlatings- en bindingsangst
Bij verlatings- en bindingsangst speelt vaak een diepe angst rondom verbinding en afstand. Je kunt bang zijn dat een belangrijk persoon, zoals je partner of ouder, je verlaat. Daardoor kun je claimend gedrag vertonen of juist een muur om je heen bouwen en niet meer bereikbaar zijn. Vaak ligt de oorsprong in je hechtingspatroon uit je kindertijd. Je kunt je bewust zijn van je gedrag, maar toch merken dat je er op dat moment weinig invloed op hebt.
Paniekaanval
Een paniekaanval is een intense aanval van angst die vaak plotseling ontstaat. Er hoeft geen daadwerkelijk gevaar te zijn, maar je lichaam reageert alsof dat er wel is. Je kunt last krijgen van hartkloppingen, zweten, trillen, een stikgevoel, gedachten die je overnemen en stresshormonen die door je lijf gaan. Het kan ook verlammend werken of voelen alsof je uit je lichaam treedt. Na afloop blijf je vaak nadenken over wat er net gebeurde.
Sociale angst
Bij sociale angst ben je bang voor wat anderen van je denken. Je kunt vrezen voor kritiek, afwijzing of vernedering, maar ook bang zijn dat je zelf iets verkeerd doet of de aandacht op jezelf vestigt. Daardoor kunnen sociale situaties steeds spannender worden en ga je ze mogelijk vermijden. Omdat contact met anderen op veel plekken in je leven terugkomt, zoals werk, familie, school of sport, kan sociale angst veel invloed hebben op je dagelijks functioneren.
Fobie
Een fobie is een sterke angst voor een specifieke situatie of een specifiek object. Alleen de gedachte eraan kan al heftige angst en vermijdingsgedrag oproepen. Vaak weet je ergens wel dat de angst niet in verhouding staat tot de werkelijkheid, maar lukt het niet om grip te krijgen op de onbewuste angstreactie. Denk aan pleinvrees, vliegangst, hoogtevrees, kleine ruimtes, natuurverschijnselen of angst voor dieren zoals spinnen, insecten of honden. Kenmerken ervan kunnen zijn:
- De angst is buitenproportioneel en staat niet in verhouding tot de werkelijkheid.
- Het beperkt je omdat je angst hebt of situaties vermijdt, waardoor je niet goed kunt functioneren.
- Er kunnen lichamelijke reacties ontstaan zoals hartkloppingen, zweten, trillen, duizeligheid, misselijkheid en paniekaanvallen.
- Het veroorzaakt psychisch lijden en beperkingen in het sociale en beroepsmatige functioneren.
Therapie bij angstklachten
In therapie kijken we naar wat er bij jou gebeurt: in je hoofd, in je lichaam en in de patronen die angst in stand houden. Je zenuwstelsel kan opnieuw veiligheid leren ervaren en je kunt leren om negatieve gedachtenpatronen om te vormen. Daarbij is er aandacht voor de wisselwerking tussen je gedachten en de reactie van je lichaam, omdat die twee elkaar sterk beïnvloeden.
Afhankelijk van jouw situatie kunnen verschillende behandelvormen worden ingezet. Rationeel Emotieve Therapie kan bijvoorbeeld helpen om negatieve gedachten te onderzoeken en om te vormen naar meer helpende gedachten. Wanneer angst samenhangt met ingrijpende ervaringen, kan EMDR passend zijn.
Wat kun je verwachten?
Met behulp van therapie ga je beter begrijpen wat er met je gebeurt, waarom dit gebeurt en hoe je anders met je angst kunt omgaan. Het doel is dat je hoofd en lijf meer rust gaan ervaren en dat je niet langer voortdurend overweldigd wordt door angst, gepieker en stress. Stap voor stap leer je jezelf beter reguleren, zodat je meer vertrouwen krijgt in je eigen reacties en keuzes.
Wil je hulp bij angstklachten?
Herken je jezelf in angst, paniek of vermijdingsgedrag en wil je onderzoeken wat er bij jou speelt? Neem gerust contact op, dan kijken we samen wat passende ondersteuning kan zijn.
