Traumaverwerking en therapie bij PTSS
Trauma kan ontstaan wanneer je iets meemaakt dat te veel, te heftig of te onveilig was om op dat moment goed te verwerken. Dat komt doordat je systeem vaak in overleving schiet in een traumatische situatie: vechten, vluchten of bevriezen en er daarin weinig ruimte is om écht te voelen wat er gebeurt. Dat kan gaan om één ingrijpende gebeurtenis, maar ook om een langere periode waarin spanning, dreiging, misbruik, mishandeling of emotionele onveiligheid aanwezig was. Ook getuige zijn van iets heftigs kan diepe indruk maken.
Wat traumatisch wordt, hangt niet alleen af van de gebeurtenis zelf, maar ook van wat er daarna gebeurt. Werd je gezien, opgevangen en erkend, of bleef je alleen met wat je had meegemaakt? Zeker als je als kind niet goed wordt geholpen om te begrijpen en verwerken wat er is gebeurd, kunnen angst, spanning en emoties zich vastzetten in je systeem. Later kun je daar last van blijven houden, soms zonder direct te begrijpen waarom.
PTSS
Bij PTSS, een posttraumatische stressstoornis, blijft het verleden zich opdringen in het heden. Een geluid, geur, situatie of onverwachte beweging kan je ineens terugbrengen naar het moment van angst of onveiligheid. Je kunt last krijgen van nachtmerries, flashbacks, plotselinge herinneringen, vermoeidheid, somberheid, schrikreacties of de neiging om jezelf te verdoven. De buitenwereld kan onvoorspelbaar voelen, waardoor je situaties gaat vermijden en je sociale wereld kleiner wordt.
Ontwikkelingstrauma
Ontwikkelingstrauma ontstaat niet altijd door één gebeurtenis, maar vaak door langdurige onveiligheid in belangrijke fases van je ontwikkeling. Een kind heeft zorg, erkenning, warmte en veiligheid nodig om zich gezond te kunnen ontwikkelen. Wanneer dat ontbreekt, of wanneer een kind bijvoorbeeld de rol van verzorger voor een ouder moet innemen, kan dat diepe invloed hebben op het latere leven.
In je volwassen leven kun je dan tegen allerlei problemen aanlopen zonder meteen te begrijpen waar ze vandaan komen. Je kunt worstelen met een negatief zelfbeeld, moeite hebben met vertrouwen, grenzen of relaties, of steeds in oude overlevingspatronen terechtkomen. Dit sluit ook aan bij mijn specialisatie in ontwikkelingstrauma door het opgroeien met emotioneel onvolwassen ouders of ouders met narcistische trekken.
Hoe trauma kan doorwerken
Emoties en lichamelijke reacties kunnen zich vastzetten in je systeem en later opnieuw geraakt worden, soms zonder dat je direct begrijpt waarom. Dit kan op veel manieren zichtbaar worden. Soms vooral psychisch, bijvoorbeeld door somberheid, angst, concentratieproblemen, vergeetachtigheid, lusteloosheid of moedeloosheid. Soms komt het naar voren in emotieregulatie: woedeaanvallen, overspoeld worden door verdriet, schaamte, schuldgevoel of het gevoel dat niemand je begrijpt. Ook in relaties kan trauma veel invloed hebben, omdat het moeilijk kan worden om behoeften en emoties te uiten.
- negatief zelfbeeld of twijfel over wie je bent en wat je waard bent;
- problemen in contact, relaties of vertrouwen;
- angstklachten, somberheid, vervreemding of isolement;
- moeite met het reguleren van emoties;
- verdoven via middelen, vermijden of ander destructief gedrag;
- lichamelijke klachten zoals chronische pijn, vermoeidheid, hoofdpijn of maag- en darmklachten.
Trauma wordt niet alleen mentaal opgeslagen, maar kan ook lichamelijk voelbaar blijven. Je lichaam kan reageren alsof het gevaar nog steeds aanwezig is, ook wanneer de situatie voorbij is. Op de pagina somatische symptomen en lichamelijke klachten lees je meer over hoe spanning en onverwerkte ervaringen zich lichamelijk kunnen uiten.
Therapie bij trauma en PTSS
In psychodynamische therapie kijken we naar wat er in jou is vastgezet en wat nog geen ruimte heeft gekregen om verwerkt te worden. Bij traumatische gebeurtenissen kan EMDR helpen om terug te gaan naar de ervaring en de emotionele lading te verminderen. Door de afwisselende stimulatie van de linker- en rechterkant van het brein kan verwerking opnieuw op gang komen.
Omdat trauma ook in het lichaam wordt opgeslagen, kan lichaamsgericht werken belangrijk zijn. Denk aan ademwerk of andere vormen van lichaamswerk die helpen om spanning los te laten en weer meer contact te maken met jezelf. Bij ontwikkelingstrauma kunnen daarnaast systemisch werk, innerlijk kind werk of delenwerk passend zijn. Wat nodig is, hangt af van jouw unieke verhaal, je draagkracht en je hulpvraag.
Wil je onderzoeken wat jouw trauma nodig heeft?
Herken je dat een gebeurtenis of periode uit je leven nog steeds invloed heeft op hoe je je voelt, reageert of contact maakt met anderen? Neem gerust contact op, dan kijken we samen wat voor jou mogelijk en passend is.
